Hard work beats talent, until talent decides to work hard
There is no such thing as being good, you’re just trained or untrained
02
mrt

I only want to say

Tekstschrijver Tim Rice en componist Andrew Lloyd Webber zorgden voor nogal wat opschudding met Jesus Christ Superstar, toen deze Rock-Opera in 1970 op vinyl, en in 1971 op Broadway verscheen. Een stuk dat voor veel controverse zorgde, althans onder religieuze bevolkingsgroepen. Niet alleen werd Jezus een stuk menselijker gemaakt (hij was meer een politiek figuur dan ‘de zoon van God’) maar ook Judas werd een menselijk gezicht gegeven. Daarbij was deze vertelling ook nog eens geen ‘juiste’ hervertelling van het verhaal van Christus. De critici begrepen daarmee niet dat juist dát de bedoeling was van de makers. Dit was niet het verhaal van Jezus, maar van Judas. Bovendien ging het niet om wát Judas gedaan heeft, maar waaróm Judas het zo gedaan heeft.Naast de inhoud, was ook de vorm min of meer baanbrekend te noemen. Het idee van een Rock-Opera was nog vrij nieuw. Ondanks dat Tommy van The Who al een jaar eerder was uitgebracht, was er nog geen Rock-Opera op het toneel gezet. Rock was natuurlijk in al zijn theatraliteit en rebellie een uitstekende muzikale vorm om dit verhaal te vertellen.

Ik zoom in op Gethsemane, een muzikaal hoogtepunt in de voorstelling waarin Jezus het gesprek aangaat met God. Waar we eerder in het stuk al de vermenselijking meemaken wanneer Jezus zijn zelfbeheersing verliest (The Last Supper), geeft hij in Gethsemane toe dat hij twijfelt aan ‘zijn missie’ en bang is voor wat komen gaat. Dit druiste volledig in tegen het idee dat Jezus zich onverschrokken opofferde om de mensheid te redden.

Bij het zingen van zulk muziektheatraal repertoire, is het essentieel de tekst te bestuderen, en daarbij hoe deze zich verhoudt tot de muziek. Tekst maakt de emotie specifiek, en op basis van de samenwerking tussen tekst en muziek kunnen we klankkwaliteiten kiezen die daar goed op aansluiten. Dit betekent dat we een eigen recept kunnen maken van ingrediënten als luid-zacht, helder-geaspireerd, strak-vibrato, warm-scherp etc. In dit artikel zal ik me beperken tot een globale tekstbespreking in relatie tot score.

Wat in de score direct opvalt, is de zeer merkwaardige structuur waarmee het lied wordt onderverdeeld in 5 delen, op basis van 4 muzikale thema’s. Deze onderverdeling gaat uiteraard hand in hand met de ontwikkeling in de tekst, waarin we zien dat Jezus door 5 fases van rouwverwerking gaat.

De eerste fase is die van de ontkenning (Take this cup away from me), ondersteund door een zeer elegante melodie(thema1).   IMG_0427

 

 

 

 

De volgende fase, namelijk die van protest, wordt tekstueel al ingeleid met ‘’Listen, surely I’ve exceeded ..’’ en wordt iets later muzikaal kracht bijgezet door de dalende reeks bij ‘’But if I die’’ (thema 2).

IMG_0428

 

 

 

 

 

De derde fase behelst het onderhandelen en vechten. Deze fase komt zeer uitgebreid aan bod, waarin er steeds wordt geswitcht tussen het vechten en het onderhandelen. Vooral het gevecht wordt briljant ondersteund door het derde muzikale thema dat zich aandient. Met ‘’I’d wanna know, I’d wanna know my God’’ wordt er continu tegen de puls ingezongen, wat ontzettend veel spanning oplevert (thema 3).

IMG_0429

 

 

 

 

Je bent snel geneigd om hier ‘’lekker te zingen’’ door met de puls mee te gaan, maar daarmee zou je teveel van die spanning weghalen. Klein detail: de tweede keer dat dit thema wordt gebruikt verandert de tekst en daarmee ook de muziek een klein beetje. Door de tekst te veranderen naar ‘’I have to know my Lord’’, gaat het meer om Jezus zelf, dan om wat hij van God wil. Dit wordt ondersteund door de muziek doordat de ‘’Lord’’ niet meer omhoog springt naar een Db, maar omlaag naar een G. Dit kleine detail laat zien waarom het zo belangrijk is om de tekst te bestuderen in relatie tot score. Als je de tekstuele en muzikale nuances meeneemt in je spel zal je performance nog meer als een geheel aanvoelen en daarmee minder als een liedje dat de voorstelling onderbreekt.

Met dit derde thema bouwen we (met een subtiele modulatie) op naar de hoge G op ‘’Why should I die?’’, waarmee direct duidelijk wordt dat dit voor echte rock-zangers met een rock-falset geschreven is. Dit is logisch, aangezien Ian Gillan (Deep Purple) als zanger mee heeft gewerkt aan de totstandkoming van het concept album van Jesus Christ Superstar. Tegenwoordig wordt er met zangers als Steve Balsamo nog steeds gezocht naar de rock-zangers, al verschuift dit meer en meer naar pop/rock- en musicalzangers. Overigens wordt er oorspronkelijk één hoge G gezongen, maar sinds Steve Balsamo op het eind van de dalende lijn (See how I die) er nog één heeft gezongen, kunnen we daar toch eigenlijk niet meer voor onderdoen.

De climax eindigt met een 5/8ste maatsoort (thema 4).IMG_0430 Deze maatsoort geeft de onrust sterk weer, maar tegelijkertijd wordt de razernij afgeremd door op elke noot een accent te leggen, waarmee we weer terecht komen in het eerste thema.

Hier komen we dan achtereenvolgens fase 4: depressie (Now I’m sad and tired), en fase 5: aanvaarding (I will drink your cup of poison) tegen. De cirkel is met dit eerste thema weer rond, maar we zijn ondertussen wel één toon omhoog gegaan. Hiermee is de spanning hoger dan in het begin, maar is het wel duidelijk dat Jezus zich weer herpakt. Niet voor niets wordt in deze laatste fase ‘’Majestically’’ boven de noten geschreven. Een duidelijkere aanwijzing voor hoe dit gezongen dient te worden kunnen we niet krijgen.

Uiteraard zijn er meer invalshoeken om dit monument van een nummer te bekijken. De volgende stap zou voor mij zijn om hier klankkwaliteiten aan te verbinden. Daarmee ga ik er voor het gemak vanuit dat de zanger het materiaal kan zingen, wat absoluut niet vanzelfsprekend is. Zangtechnisch is er dus ook nog genoeg te zeggen over deze muziek, al lijkt het mij noodzakelijk daar altijd de interpretatie aan te verbinden.

*geschreven voor de rubriek ‘Lied onder de loep’ van het NVZ Bulletin februari 2016 (Nederlandse Vereniging van Zangpedagogen)

BewarenBewaren

Terug naar overzicht
Lars is een aardige en vrolijke jongen en een zeer talentvolle zanger / zangcoach. Vooral de techniek achter het zingen heb ik mogen ontdekken. De oefeningen die hij hiervoor gebruikt zijn (vooral in het begin) raar, maar het werkt echt! Door deze oefeningen en de ontvangen tips is mijn ruimte om te leren eindeloos! Alle lessen die ik tot nu toe heb gevolgd, waren zeer prettig. Vooral het zingen in de nieuwe studio onder begeleiding van een mooie vleugel is echt top!
- Tibor Tankink (27)
Na zo’n 3 maanden zangles bij Lars, ben ik vorig jaar aangenomen op de vooropleiding zang van het Conservatorium! Wat ik fijn vind aan de lessen is dat er altijd wordt uitgelegd wat er nou precies gebeurd in je lichaam. Zo heb je dus een beter idee van wat je aan het doen bent en krijg je sneller en makkelijker het juiste gevoel te pakken. Ik merkte al heel snel vooruitgang. Lars zijn enthousiasme en de fijne locatie van de studio maakt het een hele fijne plek om zangles te krijgen!
- Tom Bruins (18) Zanger Retro Society, Vooropleiding Conservatorium
Ik ken Lars als een energieke, enthousiaste, gedreven, maar bovenal heel positief ingestelde zangdocent. Hij geeft je zelfvertrouwen, maar laat je hard werken en haalt zo het beste uit jezelf naar boven. Lars staat nog vollop in de praktijk - ik heb met hem samen gewerkt bij de musical Soldaat van Oranje - en zo weet hij wat er op dit moment hip and happening is, en kan hij je door zijn specifieke ervaring zowel zangtechnisch als interpretatief helpen. Voor zangles ben je bij Lars in heel goede handen!
- Daan Smits (25), Zanger/Acteur, mede-oprichter Universal Voice System
Ik heb ruim een jaar les gehad van Lars en ik heb ontzettend veel geleerd! Lars werkt nooit vanuit één specifieke stijl, maar probeert zo veelzijdig mogelijk te zijn zodat je heel veel variatie in sound leert maken. Hij geeft iedereen echt zangles op maat en legt alles uit, op een manier die jou aanspreekt. De nieuwe studio is ook te gek, want je hebt er goed de ruimte en het ligt vrij centraal in Arnhem. Bovendien is de les altijd heel gezellig!
- Nikki Vos (24), Conservatorium Student
Als saxofonist ondervond ik stemproblemen wanneer ik ging zingen. Na een optreden had ik vaak last van mijn stem. Met Lars heb ik gewerkt aan een gezonde stemtechniek. Na een aantal lessen begon ik mijn stem beter onder controle te krijgen en het lukte al snel een avond te zingen zonder enige last. Lars werkt efficiënt en snel, maar schuwt een plan voor de lange termijn niet. Als ingenieur waardeer ik zijn technische invalshoek en ik maak graag gebruik van zijn expertise op het gebied van liedtekstbehandeling. Het is heel leuk om op die manier de verdieping te zoeken!
- Ben Kleiss (53)
Lars weet je goed op je gemak te stellen en leert je je stem veel beter te beheersen. Daarbij legt hij goed uit wat er gebeurt in je lichaam, zodat je precies weet hoe je hier gebruik van kunt maken tijdens het zingen. Naast dat het altijd erg gezellig is in de les, waardeer ik Lars' gedrevenheid enorm. Lastige nummers die ik zelf niet onder de knie krijg weet hij zo te behandelen dat ze aan het eind van de les wel lukken. Lars heeft mij vertrouwen gegeven en mij veel bijgeleerd waardoor ik nu als leadzangeres bij een coverband op grote podia mag shinen!
- Nicole Wenting (30), Zangeres Partyband The Raise
Alle vragen omtrent zang en stembeheersing kan je aan Lars stellen. Hij geeft duidelijk antwoord, maar hij gaat ook direct met je aan de slag en zorgt dat je het meeste uit je muzikaliteit en stem haalt. In mijn tijd bij Lars heb ik veel over harmonie en stembeheersing geleerd, en hij heeft mij erg geholpen bij het voorbereiden van audities. Daar heb ik onwijs veel aan gehad!
- Damian van Haperen (20)
I have joint the classes of Lars simply because I love music. I have no musical education but I hoped that I could learn the basis, believing that singing is not only having a talent but also knowing technique and practicing.
The singing lessons with Lars were exactly what I was looking for. Thanks to the right exercises and the guidance of Lars I’ve heard sounds & voice coming out from my throat, which I have not ever imagined being capable of. Even after long working day I was energized to drive from Wageningen simply because, despite of his young age, Lars is really good in tutoring and very pleasant to work with.
I moved away, but miss this classes a lot!
- Dominika Dankbaar (37)
Lars zorgt er met zijn enthousiasme voor dat ik me snel op mijn gemak voel in zijn lessen. Hij hoort direct wat er nodig is om mijn stem te verbeteren en weet dit inzichtelijk te maken door het me in mijn lijf te laten voelen of door het bijvoorbeeld uit te tekenen op papier. Dankzij de lessen ben ik me veel meer bewust van de mogelijkheden van mijn stem, heb ik meer beheersing en heb ik het vertrouwen gekregen om auditie te doen voor de deeltijd musicalopleiding aan de MusicAllFactory in Tilburg. Lars heeft me hierbij enorm geholpen; hij gaf me praktische tips voor auditeren en hielp me om me vertrouwd te voelen met mijn auditienummer. Met succes: Momenteel zit ik in het eerste jaar van de MusicAllFactory!
- Lennart Pluim (28), Student MusicAllFactory